İkinci el alışveriş

İkinci el alışveriş
ikinci el pazarı

"İkinci el" kavramı aslında yeni bir kavram değil. Bilinen tarihi 1300 lü yıllara dayanıyor. Özellikle Amerika tarihinin bir parçası olarak gelişmiş bir kavram. Dönemin sosyetesinin giysilerine gücü yetmeyen "halk" bu kıyafetlere ulaşabilmek için bu yönteme başvurmuş. Ancak kim bilebilir diki bunun ciddi bir pazar olup; sadelik ve sürdürülebilirliğin tetikleyicisi olacağını? Hele 2025 li yıllarda 25 milyar dolara ulaşması beklenen başlıbaşına bir sektör olacağını...

21. YY sanayi devrimi ile yükselen kapitalizm ve seri üretim çılgınlığının sonunda; üretmeyen tüketen toplumun "yeni" olana yönelmekten "ihtiyaç" olan yönelmesi zorunlu hale gelmiştir. İnsanların ömrünü çalan bu sistemden çıkma çabalarının başarısı öncelikle ekonomik yaşamdan geçmektedir. Bu da aynı ürünün ucuzu varken pahalısını almama felsefesini geliştirmiştir.

İkinci el kıyafet kullanımına  yönelimin sebeplerinin incelendiği 1960 larda yapılan bir araştırma;  ikinci el kıyafet tercihini ekonomik, benzersiz olma, nostaljiyi yaşama, çevreye duyarlı olma gibi motivasyonlarla açıklamaktadır. Ancak bilindiği üzere bir çok hollywood yıldızının diğer ünlülerin ikinci el kıyafetlerini aldıklarını da biliyoruz. Demekki tek sebep maddiyat değil..

Son zamanlarda  yine moda olan minimalizm akımı aslında ikinci ele teşvik eden ve hayatı kolaylaştıran bir süreç.  Marie Kondo “Hayatı Sadeleştirmek için, Derle, Topla, Rahatla” kitabında da daha az eşya ile daha mutlu bir hayat felsefesini savunuyor. Forbes dergisine  göre bu hareket insanları daha küçük evlere taşınmaya, eşyalarını ve kıyafetlerini azaltmaya yönlendirmiş. Marie Kondo kitabında mutluluk uyandırmayan eşyalarınızdan kurtulmanız gerektiğini ve sadece anlamı olan, duygusal bağ olan eşyaları tutmanız gerektiğini savunuyor. Haliyle de bu trend eldekileri çıkarmaya ve bağış yapmaya da motive ediyor.

İkinci el eşya sektöründe lideri olan otomobil, telefon ve elektronik eşya gibi sektörlerde ikinci el alışverişin en temel motivasyonu ekonomi. Ayrıca yenisi ile skisi arasındaki ciddi farka bakınca insanlara hak vermemek elde değil. Yenisini almak için 10 yıl çalışmak yerine ikinci elini almak için 5 yıl çalışarak diğer 5 yılı kendinize ayırmak  mantıksız diyemeyiz.

İkinci el felsefesinde maddi yaklaşım dışında sebepler de var . Kimilerine göre bunlar daha değerli sebepler. Mesela özel veya tarihi bir ürün arayan koleksiyoncular ve antikacılar bu süreçte farklı duygusal serüvenler yaşıyor. Hikayesi olan değerli bir ürüne sahip olmak için verilen mücadele ve hazine avı kesinlikle keyif vericidir.

İnsanlara eşyaların ikinci el olarak satışa çıkarılması konusunda ne düşündükleri sorulduğunda görüşmecilerin bir kısmı “geri dönüşüm açısından iyi olduğunu”, “eşyalar kaliteli durumdaysa iyi bir şey olduğunu” ve “ekonomik açıdan mantıklı olduğunu” söylemişler. Bir kısım görüşmeci için ise eşyaları ikinci el satışa çıkarmak gelir kaynağı düşüklere yönelik bir durum (“Özellikle öğrenciler için mantıklı”, “ihtiyaç duyanlar için iyi bir şey”) gibi algılanıyor. İkinci el eşya satmaya olumsuz yaklaşan görüşmeci sayısı ile oldukça az.

İkinci el alımında tercihler ise 3 gurupta listelenmiş. Model yükseltmek,değiştirmek veya yenilemek-İhtiyacın kalmaması- maddi zorunluluk. İkinci el satışa çıkarma motivasyonları ise 3 ana başlık altında toplanmış “model yükseltmek/değiştirmek/yenilemek”, “ihtiyaç olmaması” ve “paraya ihtiyaç duyulması”. İkinci el alanların ise en çok tercih ettikleri şeyler; “telefon”, “fotoğraf makinesi” gibi elektronik eşyalar, “ev eşyası”, “beyaz eşyalar”, “araba parçaları”, “plak”, “kıyafet”, “takı”, “fotoğraf makinesi”, “saat” olmuş.

İkinci el alışverişi dünyada olduğu gibi ülkemizde ve hatta şehrimizde de kar amacı dışında sosyal bir yardımlaşma kültürü haline gelmiştir. Yerel idarelerin toplama noktalarına bırakılan eşyaların ihtiyaç sahiplerine ulaşması öngörülmüş olsada başarısı konusu tartışılır. Dünyada ve ülkemizde bu konuda da  internet siteleri bulunmaktadır. Ör: esyapaylas.com,  freecycle.com gibi.. 

Araştırma sonuçlarına göre Türk tüketicilerin de ikinci el alışverişine ekonomik  olarak baktıklarını net olarak görebiliyoruz. Teknolojinin gelişmesi ve ikinci el alım satım işlerini kolaylaştıran uygulamaların da ortaya çıkmasıyla tüketici davranışlarının şimdiden değiştiğini gözlemlemek zor değil. İkinci el eşya satış sitelerinin  daha yoğun kullanılması da bunun işaretidir.